ضرورت مالیات ستانی بر اساس اطلاعات دقیق که از پیش نیازهای اساسی تحقق عدالت به شمار می رود، قانونگذاران و دولتمردان را واداشته است از سازوکارها و ابزارهای مختلف برای نیل به این مهم استفاده کنند. یکی از مهمترین این سازوکارها استفاده از صندوق فروش و یا سامانه های فروشگاهی است که قانونگذاران کوشیده اند با ایجاد بسترهای قانونی لازم ،زمینه را برای تقویت یک نظام مالیاتی داده محور و هوشمند فراهم کنند. بر اساس قانون مذکور، رایانه، دستگاه کارتخوان بانکی ، درگاه پرداخت الکترونیکی یا هر وسیله دیگری که امکان اتصال به شبکه های الکترونیکی پرداخت رسمی کشور و سامانه مودیان را داشته و از قابلیت صدور صورتحساب الکترونیکی برخوردار باشد پایانه فروشگاهی محسوب می شود. در این قانون، خرده فروشی ها، واحدهای صنفی و کلیه اشخاصی که مستقیما با مصرف کننده نهایی در ارتباط هستند موظفند علاوه بر عضویت در سامانه مودیان، از پایانه های فروشگاهی استفاده کنند. در این قانون تصریح شده است مودیانی که مستقیما با مصرف کننده نهایی در ارتباط نیستند، تکلیفی برای استفاده از پایانه فروشگاهی ندارند اما موظفند صورتحساب های خود را به ترتیبی که سازمان مقرر می کند، از طریق سامانه مودیان صادر کنند .
کلیه شرکتها، موسسات، شعب شرکتهای خارجی و امثالهم که توسط اداره ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی (و یا تشکیلات قانونی) احراز هویت گردیده و به لحاظ قانونی ثبت می شوند و همچنین شرکتهای دولتی، وزارتخانه ها، نهادهای عمومی و ... که براساس قانون و یا مصوبه، فعالیت می نمایند و یا اینکه فعالیت آنها منوط به صدور مجوز توسط مراجع قانونی می باشد (مانند اتحادیه ها و مجامع صنفی، انجمن های حرفه ای، احزاب و ...) بعنوان اشخاص حقوقی تلقی می گردند. در قانون مالیات های مستقیم وظایف و تکالیف متعددی برای اشخاص حقوقی در نظر گرفته شده است که در ذیل به اهم آنها اشاره می شود :
پرداخت حق تمبر: بر اساس ماده 48 و تبصره آن، اشخاص حقوقی باید ظرف مدت دو ماه از تاریخ ثبت قانونی، مالیات نیم در هزار حق تمبر را پرداخت نمایند ضمنا در مورد شرکت هایی که به افزایش سرمایه اقدام می نمایند، مکلف اند ظرف مدت دو ماه از تاریخ افزایش سرمایه در اداره ثبت شرکت ها نسبت به ابطال تمبر اقدام نمایند
ارائه لیست حقوق بگیران: بر اساس ماده 86 ، اشخاص حقوقی بایستی هنگام پرداخت یا تخصیص حقوق، مالیات متعلق را طبق مقررات ماده 85 این قانون محاسبه و کسر و تا پایان ماه بعد ضمن تسلیم فهرستی متضمن نام و نشانی دریافت کنندگان حقوق و میزان آن به اداره امور مالیاتی محل پرداخت نموده و در ماه های بعد فقط تغییرات را اعلام نمایند.
صدور صورتحساب و درج شماره اقتصادی: بر اساس ماده 169 اشخاص حقوقی که موظف به ثبت نام در نظام مالیاتی هستند مکلف اند برای انجام معاملات خود صورت حساب صادر و شماره اقتصادی خود و طرف معامله را در صورتحساب ها، قراردادها و سایر اسناد مشابه درج و فهرست معاملات خودرا به سازمان مذکور ارائه کنند.
استفاده از پایانه فروشگاهی: کلیه اشخاص مشمول مکلفند به ترتیبی که سازمان مقرر می کند، نسبت به ثبت نام در سامانه مودیان اقدام کنند.
ارائه اظهارنامه مالیاتی: اشخاص حقوقی مکلف اند اظهارنامه و ترازنامه و حساب سود و زیان متکی به دفاتر و اسناد و مدارک خودرا حداکثر تا چهار ماه پس از سال مالیاتی همراه با فهرست هویت شرکا و سهامداران و حسب مورد میزان سهم الشرکه یا تعداد سهام و نشانی هریک از آنها را به اداره امور مالیاتی که محل فعالیت اصلی شخص حقوقی در آن واقع است ارائه و مالیات متعلق را پرداخت نمایند. پس از ارائه اولین فهرست مزبوز، ارائه فهرست تغییرات در سنوات بعد کافی خواهد بود.
پلمپ دفاتر: اشخاص حقوقی بایستی قبل از شروع سال مالی جدید اقدام به پلمپ دفاتر در اداره ثبت شرکت هـا نمایند و فعالیت های خود را در آن سال ثبت نمایند;
ارائه گزارشات فصلی و ارزش افزوده: اشخاص حقوقی ملزم و مکلف به ارائه گزارشات فصلی خرید و فروش و اظهارنامه ارزش افزوده طبق قوانین مربوطه می باشند. گزارش خرید و فروش فصلی باید حداکثر تا یک و نیم ماه بعد از پایان هر فصل ارسال شود و مهلت ارائه گزارشات ارزش افزوده 15 روز پس از پایان هر فصل می باشد.
ثبت نام در نظام مالیات بر ارزش افزوده: اشخاص حقوقی مکلف اند در نظام مالیات بر ارزش افزوده ثبت نام نموده و به سایر وظایفی که در قانون مذکور برای آنان پیش بینی شده است پایبند باشند.
ارائه اسناد و مدارک بر اساس ماده 230 و 231 قانون مالیاتهای مستقیم: در مواردی که مدارک و اسناد حاکی از تحصیل درآمد نزد اشخاص ثالث باشد، اشخاص ثالث مکلف اند با مراجعه و مطالبه اداره امور مالیاتی، دفاتر و همچنین اصل یا رونوشت اسناد مربوط و هر گونه اطلاعات مربوط به درآمد مودی یا مشخصات او را ارائه دهند. همچنین در مواردی که ادارات امور مالیاتی کتبا از وزارتخانهها، موسسات دولتی، شرکتهای دولتی و نهادهای انقلاب اسلامی و شهرداریها و سایر موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی اطلاعات و اسناد لازم را در زمینه فعالیت و معاملات و درآمد مودی بخواهند مراجع مذکور مکلف اند رونوشت گواهی شده اسناد مربوط و هر گونه اطلاعات لازم را در اختیار آنان بگذارند مگر اینکه مسئول امر ابراز آن را مخالف مصالح مملکت اعلام نماید که در این صورت با موافقت وزیر مسئول و تأیید وزیر امور اقتصادی و دارایی از ابراز آن خودداری میشود.
ضمن ارسال تصویر مصوبات چهل و پنجمین جلسه ستاد ملی مدیریت کرونا موضوع نامه شماره 98325 مورخ 1399/09/01 رییس دفتر محترم و سرپرست نهاد ریاست جمهوری، احکام مالیاتی جزء های 4 الی 10 بند ج مصوبات مذکور به شرح ذیل جهت اجرا ابلاغ می شود :
4. موارد مقرر در قانون مالیات های مستقیم و قانون مالیات بر ارزش افزوده برای مهلت زمانی اعتراض به اوراق مالیاتی که آخرین مهلت آن از تاریخ 1399/09/01 تا 1399/11/01 باشد، و نیز احکام اجرای ماده (238) قانون مالیات های مستقیم و ماده 29 قانون ارزش افزوده برای مدت مذکور، به مدت یک و نیم ماه تمدید می شود .
5. بخشودگی جرایم پرداخت نشده بدهی مالیات و عوارض قانون موسوم به تجمیع عوارض مصوب 1381/10/22 به شرط پرداخت اصل مایلات و عوارض از اول آذر تا پایان سال 1399 تمدید می شود .
6. مهلت تسلیم اظهار نامه مالیات بر ارزش افزوده دوره سوم و چهارم سال 1399 و سر رسید پرداخت مالیات آن برای کلیه مودیان مالیاتی به مدت یک ماه تمدید می شود .
7. صدور یا تجدید پروانه کسب یا کار اشخاص حقیقی موضوع ماده (186) قانون مالیات های مستقیم تا پایان سال 1399 نیاز به اخذ گواهی پرداخت یا ترتیب پرداخت بدهی مالیاتی نخواهد داشت.
8. کلیه عملیات اجرایی موضوع فصل نهم از باب چهارم قانون مالیاتهای مستقیم (وصول مالیات) تا 1399/11/10 برای اشخاص حقیقی موقوف الاجرا می شود .
9. آخرین مهلت تسلیم اظهارنامه مالیات عملکرد اشخاص حقوقی موضوع ماده (110) قانون مالیات های مستقیم که در بازه زمانی 1399/09/01 تا 1399/11/01 باشد ، تا تاریخ 1399/11/30 تمدید می شود .
10. مهلت ارائه صورت های مالی حسابرسی شده توسط سازمان حسابرسی یا موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران موضوع ماده (272) قانون مالیات های مستقیم برای اشخاص حقیقی و حقوقی که در اجرای مقررات ماده مذکور ملزم به ارائه صورت های مالی حسابرسی شده می باشند حداکثر تا تاریخ 1399/11/30 تمدید می شود .
امید علی پارسا
رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
پیرو بخشنامه های شماره 200/96/72 مورخ 1396/05/25 و 200/96/41 مورخ 1396/03/20 و 200/94/118 مورخ 1394/12/09 موضوع ابلاغ آیین نامه اجرایی موضوع ماده 95 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1394/04/31 و اصلاحیه های آن، بر اساس پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور و موافقت وزیر محترم امور اقتصادی و دارایی، مواد 2 و 3 آیین نامه مذکور به شرح ذیل اصلاح و برای اجراء ابلاغ می گردد.
1- ماده (2) آییننامه و تبصرههای آن حذف و متن ذیل جایگزین آن شود:
ماده 2- صاحبان مشاغل براساس شاخصها و معیارهایی از قبیل نوع و حجم فعالیت به شرح ذیل گروهبندی میشوند:
1- گروه اول;
2- گروه دوم;
3- گروه سوم.
الف- گروه اول:
اشخاص ذیل از لحاظ انجام تکالیف موضوع این آیین نامه جزو مودیان گروه اول محسوب میشوند:
1- کلیه واردکنندگان و صادرکنندگان.
2-صاحبان کارخانه ها و واحدهای تولیدی و بهره برداران معادن دارای پروانه بهره برداری از وزارتخانه یا مراجع ذیربط.
3-صاحبان هتلهای سه ستاره و بالاتر.
4- صاحبان بیمارستان ها، زایشگاه ها، درمانگاهها ،کلینیک های تخصصی.
5- صاحبان مشاغل صرافی.
6- صاحبان فروشگاههای زنجیره ای دارای مجوز فعالیت از وزارتخانه و یا مراجع ذیربط.
7-صاحبان موسسات حسابرسی، حسابداری و دفترداری، خدمات مالی و ارائه دهندگان خدمات مدیریتی، مشاوره ای، انفورماتیک و طراحی سیستم.
8-صاحبان موسسات حمل و نقل موتوری، زمینی، دریایی و هوایی اعم از مسافری و یا باربری.
9- سایر صاحبان مشاغل و حرفی که درآمد ابرازی ( فروش کالا یا فروش توأم کالا و ارائه خدمت) براساس اظهارنامه مالیاتی عملکرد دو سال قبل (اظهارنامه تسلیمی خردادماه هر سال مبنای تعیین گروه بندی سال بعد از تسلیم اظهار نامه عملکرد میباشد. به عنوان مثال مبلغ فروش و سایر درآمدهای مندرج در اظهارنامه مالیاتی عملکرد سال 1397 مبنای گروهبندی سال 1399 میباشد) یا آخرین درآمد قطعی شده( فروش کالا یا فروش توأم کالا و ارائه خدمت) آنها بیش از مبلغ پنجاه و پنج میلیارد ریال باشد. (مشروط به ابلاغ برگ قطعی حداکثر تا پایان دی ماه سال قبل به شخص مودی یا نماینده قانونی وی.)
ب- گروه دوم:
سایر صاحبان مشاغل و حرفی که درآمد ابرازی (فروش کالا یا فروش توأم کالا و ارائه خدمت) دوسال قبل آنها و یا آخرین درآمد قطعی شده آنها( فروش کالا یا فروش توأم کالا و ارائه خدمت) بیش از هجده میلیارد ریال و مساوی یا کمتر ازمبلغ پنجاه و پنج میلیارد ریال باشد. (مشروط به ابلاغ برگ قطعی حداکثر تا پایان دی ماه سال قبل به شخص مودی یا نماینده قانونی وی.)
ج: گروه سوم:
صاحبان مشاغلی که در گروه های اول و دوم قرار نمیگیرند جزو گروه سوم محسوب میشوند.
تبصره 1- سازمان می تواند در صورت تشخیص ضرورت تاپایان دی ماه هر سال فهرست مشاغل افزوده شده به گروه اول براساس نوع فعالیت را تهیه و از طریق درج آگهی در روزنامه رسمی کشور و یکی از روزنامههای کثیرالانتشار و یا از طریق تشکلهای صنفی و حرفهای ذیربط به مودیان مالیاتی اعلام نماید. مودیان اخیرالذکر از ابتدای سال مالیاتی بعد از اعلام مکلف به اجرای تکالیف تعیین شده مربوط به گروه اول خواهند بود.
تبصره2 - در مواردی که مودیان صرفا به فعالیت ارائه خدمت اشتغال داشته باشند، پنجاه درصد ( 50%) نصابهای تعیین شده مبنای گروه بندی میباشد.
تبصره3 - در مشاغل مشارکتی اعم از اختیاری یا قهری، درآمد ابرازی و یا قطعی شده مشارکت ملاک عمل میباشد.
تبصره4 - صاحبان مشاغل و حرف موضوع این آییننامه در اولین سال ایجاد(تأسیس) به استثناء مودیانی که به واسطه موضوع فعالیت جزو گروه اول طبقهبندی شده اند، جزو گروه سوم محسوب و از سال سوم فعالیت به بعد می بایست بر اساس نصابهای مقرر طبقه بندی شده و نسبت به انجام تکالیف قانونی عمل نمایند.
تبصره 5-تسلیم اظهارنامه گروههای بالاتر توسط صاحبان مشاغلی که در گروه های پایینتر قرار دارند (صاحبان مشاغل گروه سوم اظهارنامه گروه اول یا دوم ارائه نمایند یا صاحبان مشاغل گروه دوم اظهارنامه گروه اول تسلیم نمایند) منعی ندارد، لکن صرف انجام این امر مودی را در گروه های بالاتر قرار نخواهد داد.
2- در ماده 3 آییننامه عبارت "فرم اظهارنامههای مالیاتی برای اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل (گروههای اول،دوم و سوم) موضوع این آیین نامه باید حداقل شامل موارد زیر باشد:" جایگزین عبارت قبلی صدر ماده 3 آیین نامه اجرایی یادشده می گردد. همچنین عبارت "اشخاص حقوقی و" ذیل ماده 3 قبل ازعبارت "گروه اول:" و نیز در تبصره این ماده قبل از عبارت "صاحبان مشاغل" اضافه می شود.
مفاد تغییرات فوق از عملکرد سال 1400 (1400/1/1) اجرایی میباشد.
امید علی پارسا
رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور